2020 оны 7-р сарын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

ТАНЫ АНХААРАЛД

Дэлхийн цаг уурын байгууллагаас тогтоосноор олон жилийн дундаж (ОЖД) утга гэдэг нь 1981-2010 оны хоорондох тухайн цаг уурын хэмжигдэхүүний дундаж утгыг авч үздэг. Сарын цаг агаарын урьдчилсан мэдээнд сарын дундаж агаарын температур, нийлбэр хур тунадасны хэмжээг дараах дөрвөн бүс нутгаар тус бүрээр урьдчилан мэдээлнэ.

  • Баруун (Баян-Өлгий, Увс, Ховд, Завхан, Говь-Алтай, Баянхонгор)
  • Төв (Архангай, Өвөрхангай, Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Орхон, Дархан-Уул, Төв)
  • Зүүн (Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар)
  • Говь (Дундговь, Өмнөговь, Дорноговь, Говь-Сүмбэр)

Цаг агаарын үзэгдэл нутгийн 30 хувиас хэтрэхгүйгээр зурвас газраар ажиглагдах тохиолдолд "зарим газраар", 30-70 хувьд "ихэнх нутгаар", 70 хувиас дээш нутгийг хамрах тохиолдолд "нийт нутгаар" гэсэн нэр томьёо хэрэглэдэг. Дулааны улиралд агаарт болон хөрсний гадарга дээр температур 00-аас бага болж хүйтрэхийг "цочир хүйтрэл" гэнэ.

Сар, улирлын урьдчилсан мэдээний талаар лавлах бол Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн 11-326606 утсаар холбогдох болон "Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн “Орчил урсгал, урт хугацааны прогнозын судалгааны хэлтэс" -ээс тодруулах боломжтой.

УУР АМЬСГАЛЫН ТОЙМ

Зуны улирлын хамгийн дулаан сар болох долоодугаар сарын агаарын темперaтурын ОЖД нь Баян-Өлгий, Хөвсгөлийн ихэнх нутаг, Завханы зүүн, Баянхонгорын хойд, Архангайн баруун хэсгээр 2–160С, Олон нууруудын хөндий болон Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговийн өмнөд хэсэг, Өмнөговь, Дорноговь, Дорнод, Сүхбаатарын ихэнх нутгаар 22-280C, бусад нутгаар 16-220C дулаан байдаг байна. (зурaг 1).

Зураг 1. 7-р сарын агаарын температурын ОЖД, [ 0С].

Долоодугаар сард агаарын дундаж температур 1996 оноос хойш буюу сүүлийн 23 жилийн хугацаанд 6 жилд нь ОЖД–аас хүйтэн, бусад хугацаанд ОЖД –аас 0.1–2.60С–аар дулаан байсан ба хамгийн дулаандаа 2002 болон 2007 онуудад ОЖД–аас 2,60С–аар, 2017 онд 2.50С–аар, 1999, 2010, 2016 онуудад 2.00С–аар тус тус дулаан болсон байна (зурaг 2).

Түүнчлэн 2007, 2017 оны 7 дугаар сарын сүүлийн 10 хоногт үнэмлэхүй их температур Сэлэнгэ, Дорнодын нутгаар +40..+420С, Булган, Төв, Хэнтий, Сүхбаатар, Дорноговийн нутаг, Дундговь, Увс, Ховдын зарим нутгаар +35..+390С, Монгол Алтай, Хангайн нуруугаар +26..+300С, бусад нутгаар +31..+340С хүрч халсан байна.

      Зураг 2. 7-р сарын температурын олон жилийн явц [Улаан – ОЖД-аас дулаан, хөх – ОЖД-аас хүйтэн]

Хур тунадасны хувьд ОЖД–аар Ховд, Говь-Алтай, Дундговь, Дорноговийн ихэнх нутаг, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговийн өмнөд хэсгээр 0-40 мм, Хөвсгөл, Архангай, Булганы ихэнх нутаг, Сэлэнгийн зарим газар, Өвөрхангайн баруун хойд, Төв аймгийн зүүн хойд, Хэнтийн хойд, Дорнодын хойд болон зүүн хэсгээр 80 – 120 мм, бусад нутгаар 40 – 80 мм бороо ордог (зурaг 3).

Зураг 3. 7 – р сарын нийлбэр хур тунадасны ОЖД, [мм].

Зарим жил ОЖД–аас хэд дахин их болон бага хур тунадас орох тохиолдол цөөнгүй байдаг. Тухайлбал, 1981, 1988, 2000-2002, 2004-2005, 2007-2010, 2014, 2017 онуудад ихэнх нутгаар ОЖД–аас харьцангуй бага хур тунадас орсон бол 1990, 1993, 1998, 2018 онуудад зарим нутгаар олон жилийн дунджаас харьцангуй ахиу хур тунадас орсон байна (зурaг 4).

Зураг 4. 7-р сарын нийлбэр хур тунадасны олон жилийн явц [Ногоон – ОЖД-аас ахиу, шар – ОЖД-аас бага]

Долоодугаар сарын агаарын хамгийн их температурын ОЖД-ийг (зураг 5)-д харуулав. Агаарын хамгийн их температурын ОЖД-аас харахад Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтэйн уулархаг нутгуудаар 15–230С, Их нууруудын хотгор, Орхон–Сэлэнгийн сав газар, Алтайн өвөр говь болон говийн бүс нутгаар 30–360С, бусад нутгаар 24 – 290С хүрч халдаг.

Зураг 5. 7-р сарын агаарын хамгийн их температурын ОЖД 

Харин Долоодугаар сард Монгол орны бүс нутгуудаар 300С -аас давж халсан өдрийн тоог (зураг 6харвал ОЖД-аар Алтайн өвөр говь болон говийн бүс нутгийн зарим газраар 11-28 өдөр, Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтэйн уулархаг нутгуудаар 1-5 өдөр, бусад нутгаар 6-10 өдөр өдөртөө 300С-аас давж халдаг байна.

Зураг 6. 7-р сард 300С – аас давж халсан өдрийн тоо

Долоодугаар сард ордог бороотой өдрийн тоог (зураг 7) – д харуулав. Долоодугаар сард ОЖД–аар Их нууруудын хотгор болон Алтайн өвөр говь, говь, тал хээрийн бүс нутгаар 4-13 өдөр, бусад нутгаар 14-20 өдөр нь бороо ордог байна.

Зураг 7. 7-р сард орсон бороотой өдрийн тоо

ЦАГ АГААРЫН УРЬДЧИЛСАН МЭДЭЭ

Баруун аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур Увс, Завханы хойд хэсгээр ОЖД–ийн орчим, бусад нутгаар ОЖД–аас 1.5–20С дулаан байна (зураг 8). Хур тунадас Ховдын өмнөд хэсэг болон Алтайн өвөр говиор ОЖД-аас бага, бусад нутгаар ОЖД-ийн орчим байна (зураг 9).

Агаарын температур, хур тунадасны явцыг (зураг 10)–д харуулав. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд, хоёрдугаар арав хоногийн дунд болон гуравдугаар арав хоногийн сүүлчээр өмнөх үеэсээ хүйтэрнэ, харин нэг ба хоёрдугаар арав хоногийн сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн дунд үеэр өмнөх үеэсээ    2–5°С–аар дулаарна (зураг 10).

Нэгдүгээр арав хоногийн эхэн болон дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхэн, дунд болон сүүлчээр ихэнх нутгаар бороо орж, зарим газраар түр зуурын дуу цахилгаантай аадар бороо орох төлөвтэй байна.

Салхи борооны өмнө түр зуур ширүүсч 12-14 м/с, зарим үед 16-20 м/с хүртэл ширүүснэ.

Төвийн аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур Хөвсгөлийн ихэнх нутаг, Архангай, Булганы хойд, Сэлэнгийн зүүн, Төвийн зүүн хойд хэсгээр ОЖД-ийн орчим, бусад нутгаар ОЖД-аас 1.5–20С дулаан байна (зураг 8). Хур тунадас Сэлэнгийн зүүн, Төвийн зүүн хойд хэсгээр ОЖД-аас ахиу, бусад нутгаар ОЖД – ийн орчим байна (зураг 9).

Агаарын температур, хур тунадасны явцыг (зураг 11)–д харуулав. Нэгдүгээр арав хоногийн эхэн, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд, гуравдугаар арав хоногийн дунд үеэр өмнөх үеэсээ          2–5°С -аар  сэрүүснэ. Бусад хугацаанд дулаарч, өдөртөө 28-32 градус хүрч хална.

Нэгдүгээр арав хоногийн эхэн, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн, дунд үе болон сүүлчээр, гуравдугаар арав хоногийн дунд үеэр ихэнх нутгаар бороо, зарим газраар дуу цахилгаантай аадар бороо орох төлөвтэй (зураг 11) байна.

Салхи борооны өмнө түр зуур ширүүсч 12-14 м/с, зарим үед 16-20 м/с хүртэл ширүүснэ.

Зүүн аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур Хэнтий, Дорнодын хойд хэсгээр ОЖД–ийн орчим, бусад нутгаар ОЖД-аас 1.5–20С дулаан байна (зураг 8). Хур тунадас Дорнодын ихэнх нутаг, Хэнтийн хойд хэсгээр ОЖД–аас ахиу, бусад нутгаар ОЖД-ийн орчим байна (зураг 9).

Агаарын температур, хур тунадасны явцыг (зураг 12) – д харуулав. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд болон сүүлчээр дулаарч, өдөртөө 30 – 35 градус хүрч хална. Харин нэгдүгээр арав хоногийн дунд, хоёр болон гуравдугаар арав хоногийн эхэн, дунд үеээр өмнөх үеэсээ сэрүүснэ.

Нэгдүгээр арав хоногийн эхэн, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд үеэр, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд үеэр ихэнх нутгаар бороо, зарим газраар дуу цахилгаантай аадар бороо орох төлөвтэй (зураг 12) байна.

Салхи борооны өмнө түр зуур ширүүсч 12-14 м/с, зарим үед 16-20 м/с хүртэл ширүүснэ.

Говийн аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур нийт нутгаар ОЖД–аас 1.5–20С дулаан байна (зураг 8). Хур тунадас Өмнөговийн ихэнх нутаг, Дорноговийн өмнөд хэсгээр     ОЖД-аас бага,  бусад нутгаар ОЖД-ийн орчим байна (зураг 9).

Агаарын температур, хур тунадасны явцыг (зураг 13) – д харуулав. Нэгдүгээр арав хоногийн эхэн, хоёрдугаар арав хоногийн дунд болон сүүлчээр дулаарч, өдөртөө 31-36 градус хүрч хална. Харин нэгдүгээр арав хоногийн дунд, гуравдугаар арав хоногийн дунд үеэр ихэнх нутгаар өмнөх үеэсээ сэрүүснэ.

Нэгдүгээр арав хоногийн дунд үе, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд үеэр ихэнх нутгаар бороо, зарим газраар дуу цахилгаантай аадар бороо орох төлөвтэй (зураг 13) байна.

Салхи борооны өмнө түр зуур ширүүсч 12-14 м/с, зарим үед 16-20 м/с хүртэл ширүүснэ.

Зураг 6. 2020 оны 7-р сарын агаарын дундаж  температурын урьдчилсан мэдээ, С0

Зураг 7. 2020 оны 7-р сарын нийлбэр хур тунадасны урьдчилсан мэдээ, мм

Зураг 8. Баруун аймгуудын нутгийн 2020 оны 7-р сарын температур, хур тунадасны явц

Зураг 9. Төвийн аймгуудын нутгийн 2020 оны 7-р сарын температур, хур тунадасны явц

Зураг 10. Зүүн аймгуудын нутгийн 2020 оны 7-р сарын температур, хур тунадасны явц

Зураг 11. Говийн аймгуудын нутгийн 2020 оны 7-р сарын температур, хур тунадасны явц

ЗӨВЛӨМЖ

Долоодугаар сард нутгийн хойд хэсгээр ОЖД-ийн орчим боловч ихэнх нутгаар ОЖД-аас дулаан байх төлөвтэй байгаа бөгөөд үе үе хэт халж болзошгүй байна. Харин хур тунадасны хувьд нутгийн зүүн хойд хэсгээр ОЖД-аас ахиу, баруун өмнөд болон өмнөд хэсгээр ОЖД-аас бага, бусад нутгаар ОЖД-ийн орчим байх төлөвтэй байна. Түүнчлэн уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас цаг агаарын гамшигт үзэгдлийн давтагдал, эрч хүч нэмэгдэж байгаа тул зуны улиралд зурвас газраар үе үе ширүүн аадар бороо, мөндөр орж, үер буух, салхины түр зуурын хүчтэй ширүүсэлт ажиглаглагдах магадлал өндөр байдаг. Иймд аадар хур тунадас орсны дараа гол, мөрний усны түвшин огцом нэмэгдэж, үер усны аюул тохиолдож болзошгүй байгааг урьдчилан анхааруулж байна.