6-р сарын урьдчилсан мэдээ

ТАНЫ АНХААРАЛД

Дэлхийн цаг уурын байгууллагаас тогтоосноор олон жилийн дундаж (ОЖД) утга гэдэг нь 1981-2010 оны хоорондох тухайн цаг уурын хэмжигдэхүүний дундаж утгыг авч үздэг. Сарын цаг агаарын урьдчилсан мэдээнд сарын дундаж агаарын температур, нийлбэр хур тунадасны хэмжээг дараах дөрвөн бүс нутгаар тус бүрээр урьдчилан мэдээлнэ.

  • Баруун (Баян-Өлгий, Увс, Ховд, Завхан, Говь-Алтай, Баянхонгор)
  • Төв (Архангай, Өвөрхангай, Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Орхон, Дархан-Уул, Төв)
  • Зүүн (Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар)
  • Говь (Дундговь, Өмнөговь, Дорноговь, Говь-Сүмбэр)

Цаг агаарын үзэгдэл нутгийн 30 хувиас хэтрэхгүйгээр зурвас газраар ажиглагдах тохиолдолд "зарим газраар", 30-70 хувьд "ихэнх нутгаар", 70 хувиас дээш нутгийг хамрах тохиолдолд "нийт нутгаар" гэсэн нэр томьёо хэрэглэдэг. Дулааны улиралд агаарт болон хөрсний гадарга дээр температур 00-аас бага болж хүйтрэхийг "цочир хүйтрэл" гэнэ.

Сар, улирлын урьдчилсан мэдээний талаар лавлах бол Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн 11-326606 утсаар холбогдох болон "Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн “Орчил урсгал, урт хугацааны прогнозын судалгааны хэлтэс" -ээс тодруулах боломжтой.

ЗӨВЛӨМЖ

Энэ сард баруун аймгуудын ихэнх нутгаар агаарын температур ОЖД-аас дулаан, бусад нутгаар ОЖД-ийн орчим, хур тунадасны хувьд баруун аймгуудын нутгийн ойд хэсгээр ОЖД-аас бага, харин зүүн аймгуудын ихэнх, говийн аймгуудын нутгийн өмнөд хэсгээр ОЖД-аас ахиу, бусад нутгаар ОЖД-ын орчим байх боловч зарим үед сул хүчтэй салхи шуургатай байна.

Монгол орны ихэнх нутгаар хоногийн агаарын температурын далайц зургаадугаар сарын эхээр харьцангуй ихтэй бөгөөд ялангуяа төвийн аймгуудын нутгаар бусад нутгаас их байдгийн дээр шөнөдөө хүйтэн, өдөртөө халуун байдаг нь ургамал ургахад таагүй нөхцөл болдог ажээ (зураг 12, 13 14 ба 15). Харин сарын сүүл рүү хоногийн температурын далайц нь харьцангуй бага болдог байна.

УУР АМЬСГАЛЫН ТОЙМ

Уур амьсгалын тоймд 2 мм-ээс их, 3 ба түүнээс дээш хоног дараалан ордог хур тунадас (борооны улирал)-ны ОЖД-ийг дурдсан билээ. 4 бүс нутгийн борооны улирлын үргэлжилсэн хугацааг (зураг 16)-д харуулав. Зургаас харахад хур тунадас татруу байсан 2000-аад оны үед ихэнх нутгаар борооны улирлын үргэлжлэх хугацаа харьцангуй бага байжээ. Түүнээс гадна сүүлийн жилүүдэд борооны улирлын эхлэх хугацаа харьцангуй оройтдог, ялангуяа сүүлийн жилүүдээс 2015-2018 оны дунджаар баруун, төв болон говийн аймгуудын нутгаар 7 сарын эхээр, зүүн аймгуудын нутгаар 7 сарын 10-даас эхэлдэг болжээ. Зургаадугаар сарын агаарын темперaтурын ОЖД нь Баян-Өлгийн нутаг, Хөвсгөл, Завханы ихэнх нутаг, Архангайн баруун, Баянхонгорын хойд, Төв аймгийн зүүн хойд хэсгээр 2 градус хүйтнээс 12 градус дулаан, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговийн өмнөд хэсэг, Дорноговь, Өмнөговийн нутаг, Сүхбаатарын баруун, Дорнодын төвийн хэсгээр 18-26 градус, бусaд нутгaaр 12-18 градус дулаан бaйдaг. Зургаадугаар сард агаарын дундаж температур сүүлийн 3 жилд ОЖД-аас дулаан байсан ба 1997 онд хамгийн дулаан буюу ОЖД – аас 20С-аар дулаан байсан байна. Харин 2009-2012 онуудад ОЖД – аас 0.5-1.0 0С-аар хүйтэн байсан ба 2010 онд хамгийн хүйтэн 6-р сар болсон байна. ОЖД – аар Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өмнөговийн өмнөд хэсгээр 0-10 мм, Хөвсгөл, Архангай, Булган, Орхон, Сэлэнгэ, Дархан-уул аймгийн нутаг, Өвөрхангай, Төв, Хэнтийн хойд хэсгээр 51-80 мм, Завханы баруун, Төв, Хэнтийн өмнөд, Сүхбаатар, Дорнодын нутгаар 31-50 мм, бусад нутгаар 11-30 мм хур тунадас ордог.Зарим жил ОЖД – аас хэд дахин их болон бага хур тунадас орох тохиолдол цөөнгүй байдаг. Тухайлбал, 1980-1982, 1987, 1992, 1995-2007, 2017-2019 онуудад ихэнх нутгаар дунджаас харьцангуй бага хур тунадас орсон бол 1983-1986, 1990-1991, 1993-1994, 2008-2009, 2011-2016 онуудад зарим нутгаар олон жилийн дунджаас ахиу хур тунадас орсон байна.

ЦАГ АГААРЫН УРЬДЧИЛСАН МЭДЭЭ

Баруун аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур Баян-Өлгий, Увс, Ховд, Говь-Алтайн нутаг, Завханы баруун өмнөд, Баянхонгорын өмнөд хэсгээр ОЖД–аас дулаан, бусад нутгаар ОЖД-ийн орчим (зураг 1), хур тунадас Увсын ихэнх, Завханы хойд хэсгээр ОЖД-аас бага, бусад нутгаар ОЖД-ийн орчим байна (зураг 2). Агаарын температур, хур тунадасны явцыг (зураг 3) – д харуулав. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд, хоёрдугаар арав хоногийн дунд болон гуравдугаар арав хоногийн сүүлчээр өмнөх үеэсээ хүйтэрнэ, харин нэг ба хоёрдугаар арав хоногийн сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн дунд үеэр өмнөх үеэсээ 2-5°С – аар дулаарна (зураг 3). Нэгдүгээр арав хоногийн эхэн болон дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхэн, дунд болон сүүлчээр ихэнх нутгаар бороо орох төлөвтэй байна. Салхи нэгдүгээр арав хоногийн эхэн, дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд үеэр ихэнх нутгаар 10-12м/с, Алтайн уулархаг нутгаар зарим үед 14-20 м/с хүрч ширүүсэх төлөвтэй.

 Төвийн аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур нийт нутгаар ОЖД–ийн орчим байна (зураг 1), хур тунадас Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Төв аймгуудын нутгийн зүүн хэсгээр ОЖД-аас ахиу, бусад нутгаар ОЖД-ийн орчим байна (зураг 2). Агаарын температур, хур тунадасны явцыг (зураг 4) – д харуулав. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд, гуравдугаар хоногийн дунд үеэр өмнөх үеэсээ хүйтэрнэ, харин нэгдүгээр арав хоногийн сүүлч, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн, гуравдугаар арав хоногийн эхэн үеэр өмнөх үеэсээ 2-5°С – аар дулаарна. Нэгдүгээр арав хоногийн эхэн болон сүүлч, хоёрдугаар арав хоногийн дунд үе, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон сүүлчээр ихэнх нутгаар бороо орох төлөвтэй (зураг 4). Салхи нэгдүгээр арав хоногийн эхэн, дунд, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд үеэр зарим газраар 10-12 м/с, нутгийн өмнөд хэсгээр зарим үед түр зуур 14-16 м/с хүртэл сс с үртэл ширүүсэх төлөвтэй.

Зүүн аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур нийт нутгаар ОЖД–ийн орчим байна (зураг 1), хур тунадас нийт нутгаар ОЖД–аас ахиу байна (зураг 2). Агаарын температур, хур тунадасны явцыг (зураг 5) – д харуулав. Нэг ба хоёрдугаар арав хоногийн дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд үеэр өмнөх үеэсээ хүйтэрнэ, харин нэгдүгээр арав хоногийн эхэн, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон сүүлчээр өмнөх үеэсээ 2-5°С – аар дулаарна. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд болон сүүлчээр, хоёрдугаар арав хоногийн эхээр, гуравдугаар арав хоногийн эхэн, дунд болон сүүлчээр ихэнх нутгаар бороо орох төлөвтэй (зураг 5). Салхи нэгдүгээр арав хоногийн дунд ба сүүлчээр, хоёрдугаар арав хоногийн дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхэн ба дунд үеэр зарим газраар 10-12 м/с, зарим үед түр зуур 14-16 м/с хүрч ширүүсэх төлөвтэй.

 Говийн аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур Өмнөговийн баруун хэсгээр ОЖД–аас дулаан, бусад нутгаар ОЖД-ийн орчим байна (зураг 1), хур тунадас Өмнөговийн өмнөд, Дорноговийн ихэнх нутгаар ОЖД-аас ахиу, бусад нутгаар ОЖД–ийн орчим байна (зураг 2). Агаарын температур, хур тунадасны явцыг (зураг 6) – д харуулав. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд үе, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн, дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд үеэр өмнөх үеэсээ хүйтэрнэ, харин нэгдүгээр арав хоногийн эхэн болон сүүлч, хоёрдугаар арав хоногийн дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхээр ихэнх нутгаар дулаарна. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон сүүлчээр ихэнх нутгаар бороо орох төлөвтэй (зураг 6). Салхи нэгдүгээр арав хоногийн дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхээр ихэнх нутгаар 12-14 м/с, Арц Богдын өвөр хоолойгоор зарим үед 16-20 м/с хүртэл ширүүсч сул хүчтэй шороон шуурга шуурах төлөвтэй.

Зураг 1. 2020 оны 6-р сарын агаарын дундаж  температурын урьдчилсан мэдээ, С0

Зураг 2. 2020 оны 6-р сарын нийлбэр хур тунадасны урьдчилсан мэдээ, мм

 

Зураг 3. Баруун аймгуудын нутгийн 2020 оны 6-р сарын температур, хур тунадасны явц

Зураг 4. Төвийн аймгуудын нутгийн 2020 оны 6-р сарын температур, хур тунадасны явц

Зураг 5. Зүүн аймгуудын нутгийн 2020 оны 6-р сарын температур, хур тунадасны явц

Зураг 6. Говийн аймгуудын нутгийн 2020 оны 6-р сарын температур, хур тунадасны явц

ОУИНБ-ын “Цаг уурын хэрэгцээ, шаардлага (MET/R WG/9)” 9 дэх удаагийн хуралд цахимаар оролцож байна.

ОУИНБ-ын Ази, номхон далайн бүсийн “Цаг уурын хэрэгцээ, шаардлага (MET/R WG/9)” 9 дэх удаагийн хурал цахим хэлбэрээр 05 сарын 07, 11-ээс 14-нд зохион байгуулагдаж байна. Тус хурлаар хэрэглэгчийн системийг дэмжих цаг уурын мэдээ, мэдээлэл, агаарын тээврийн менежмент болон цаг уур хоорондын хамтын ажиллагаа зэрэг сэдвүүдээр 14 улс орны төлөөлөгчид хуралдаж байна. НЦУТөвөөс МҮХ-ийн дарга Б.Болормаа, Чанарын менежер Д.Ганбат, ТХСАИ Н.Энхдалай нар хуралд оролцож байна.

Монгол орны 2020 оны дулааны улирлын төлөв

Монгол орны 2020 оны дулааны улирлын төлөв

ЗУНЫ УЛИРЛЫН УУР АМЬСГАЛЫН ӨӨРЧЛӨЛТ: Монгол орноор дундажласан жилийн дундаж агаарын температурын олон жилийн эрэмбээс харахад 2007 он хамгийн дулаан жил, 2017 он 2 дахь, 2019 он 5 дахь дулаан жил болж өнгөрчээ. Хур тунадасны хувьд 1994 он 1940 оноос хойших хур бороо элбэгтэй жил байсан бол 2019 он 35 дахь бага хур тунадастай жил байлаа. 2019 оны хаврын саруудад агаарын дундаж температур ихэнхи нутгаар ОЖД-аас дулаан, харин зуны улиралд ОЖД-ийн орчим байв. Хур тунадасны хувьд хаврын улиралд Ховд, Хөвсгөл болон Өмнөговь аймгийн нутгаар ОЖД-аас 20-80%-иар их, нутгийн зүүн хойд хэсгээр ОЖД-аас 20-оос 60%-иар бага тунадас орсон бөгөөд зуны улиралд ихэнхи нутгаар ОЖД орчим хур тунадас унасан байна. Монгол орны цаг уурын 56 станцын дунджаар жилд тохиолдох 300С -аас халуун өдрийн тоо 10 жилд 2-3 хоногоор нэмэгдэж байгаа бөгөөд 1990 оноос хойш эрчимтэй нэмэгдэж байна. Дэлгэрэнгүй

Түймэр унтраах ажилд оролцлоо

Арцатын аманд ААН-ийн буруутай үйл ажиллагааны улмаас гарсан түймэр бүрэн унтраагүй байна.

Нислэгийн цаг уурын төвийн албан хаагчид нийгмийн хариуцлагын хүрээнд иргэний үүргээ биелүүлж "Богд Хан" уулын дархан цаазтай "Арцатын " аманд гарсан гал түймрийг унтраахад 2 дахь өдрөө Нийслэлийн онцгой байдлын алба, Хан-уул дүүргийн онцгой байдлын алба болон сайн дурын иргэдтэй хамтран ажиллаа.

Хүн бүр иргэний үүргээ биелүүлж, хариуцлагатай байж, эх орон байгаль орчноо хайрлан хамгаалахыг уриалж байна.

   

2020 оны 5-р сарын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

2020 оны 5-р сарын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

ТАНЫ АНХААРАЛД

Дэлхийн цаг уурын байгууллагаас тогтоосноор олон жилийн дундаж (ОЖД) утга гэдэг нь 1981-2010 оны хоорондох тухайн цаг уурын хэмжигдэхүүний дундаж утгыг авч үздэг. Сарын цаг агаарын урьдчилсан мэдээнд сарын дундаж агаарын температур, нийлбэр хур тунадасны хэмжээг дараах дөрвөн бүс нутгаар тус бүрээр урьдчилан мэдээлнэ.
  • Баруун (Баян-Өлгий, Ховд, Увс, Завхан, Говь-Алтай, Баянхонгор)
  • Төв (Архангай, Өвөрхангай, Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв, Орхон, Дархан-Уул)
  • Зүүн (Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар)
  • Говь (Дундговь, Өмнөговь, Дорноговь, Говь-Сүмбэр)

Цаг агаарын үзэгдэл нутгийн 30 хувиас хэтрэхгүйгээр зурвас газраар ажиглагдах тохиолдолд "зарим газраар", 30-70 хувьд "ихэнх нутгаар", 70 хувиас дээш нутгийг хамрах тохиолдолд "бүх нутгаар" гэсэн нэр томьёо хэрэглэдэг. Дулааны улиралд агаарт болон хөрсний гадарга дээр температур 00-аас бага болж хүйтрэхийг "цочир хүйтрэл" гэнэ.

Сар, улирлын урьдчилсан мэдээний талаар лавлах бол Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн  11-326606 утсаар холбогдох болон "Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн  “Орчил урсгал, урт хугацааны прогнозын судалгааны хэлтэс" -ээс тодруулах боломжтой.

ЗӨВЛӨМЖ

4-р сарын 17-ны байдлаар 7 аймгийн 23 суманд 31 удаагийн ой хээрийн түймэр гарсан байна. Мөн 23-ны байдлаар Булган аймгийн Хутаг-Өндөр, Сэлэнгэ аймгийн Хушаат, Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумуудад тус тус ой хээрийн түймэртэй байна. Иймд та бүхнийг хаврын хуурайшилтын үеэр ой хээрийн түймрээс урьдчилан сэргийлэхийг онцгойлон анхааруулж байна.

Дөрөвдүгээр сарын хоёрдугаар арав хоногийн байдлыг ерөнхийд нь дүгнэвэл  Монгол орны ихэнх гол мөрөн мөснөөс бүрэн чөлөөлөгдсөн хэдий ч зарим голын эхээр битүү мөсөн бүрхүүлтэй хаврын мөсний үзэгдэл идэвхжиж эхэлсэн байна. Цаашид цаг агаарын дулааралтай уялдан  гол мөрний үлдэгдэл мөс хайлж, мөсний нягт багасан мөс өргөгдөн хэврэгших тул мөсөн дээгүүр явах болон авто тээвэр хийхгүй байхыг онцгойлон анхааруулж  байна.

Уур амьсгалын тойм

Тавдугаар сарын агаарын темперaтурын ОЖД нь Баян-Өлгий, Завхан, Хөвсгөлийн ихэнх нутгаар, Баянхонгорын хойд, Архангайн баруун, Төв аймгийн зүүн хойд хэсгээр 4 градус хүйтнээс 8 градус дулаан, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговийн өмнөд хэсэг, Дорноговь, Өмнөговийн нутгaaр 14-20 градус, бусaд нутгaaр 8-14 градус дулаан бaйдaг. Тавдугаар сард агаарын дундаж температур  сүүлийн жилүүдэд, ялангуяа 2017-2018 онуудад хамгийн дулаан буюу ОЖД – аас 20С-аар дулаарч өдөртөө төв,  зүүн, говийн аймгуудын нутгаар 31-360С хүрч халж байв. Харин 2014-2016, 2019 онуудад ОЖД – аас 0.5-1.0 0С-аар хүйтэн байсан байна. ОЖД – аар Баянхонгор, Дундговийн өмнөд хэсгээр, Ховд, Говь-Алтай, Өмнөговь, Дорноговийн нутгаар 4 – 10 мм, Архангай, Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгийн ихэнх нутаг, Төв, Хэнтий, Дорнодын хойд хэсгээр 20 – 25 мм, бусад нутгаар 11 – 19 мм хур тунадас ордог. Зарим жил ОЖД – аас хэд дахин их болон бага хур тунадас орох тохиолдол цөөнгүй байдаг. Тухайлбал, 1979-1986, 1994, 1996,1998, 2017, 2018 онуудад ихэнх нутгаар дунджаас харьцангуй бага хур тунадас орж хуурайшилт ихтэй байсан бол 1988, 2002, 2003, 2014, 2016 онуудад зарим нутгаар олон жилийн дунджаас ахиу хур тунадас орсон байна. Тавдугаар сард салхины хурд 15 м/с-ээс дээш ширүүсч шороон шуурга шуурах тохиолдол олон жилийн дунджаар говь болон зүүн зүгийн нутгаар 10-15, бусад нутгаар 5-7 удаа ажиглагддаг. Сүүлийн жилүүдэд ажиглагдсан салхины хамгийн их хурд 1991 онд Увс, Говь-Алтайн нутгаар 28-34 м/с, 1993, 1996 онд Говь-Алтай, Өвөрхангай, Хэнтэй, Сүхбаатар, Өмнөговь, Дорноговийн нутгаар 34-40 м/с хүртэл ширүүсч хүчтэй шороон болон цасан шуурга шуурч иргэд, аж ахуйн байгууллагуудад ихээхэн хэмжээний хохирол учруулж байжээ. 2019 оны 5 дугаар сарын цочир хүйтэрсэн хугацааг харахад уулархаг нутгаар 25-30-ны хооронд, говийн нутгаар 12-20-ны хооронд, бусад нутгаар 21-24-ний хооронд 5 дугаар сарын хамгийн сүүлийн цочир хүйтрэлт болсон байна.

ЦАГ АГААРЫН УРЬДЧИЛСАН МЭДЭЭ

Баруун аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур ОЖД–аас нийт нутгаар  дулаан, хур тунадас Увс аймгийн ихэнх нутаг, Завхан аймгийн хойд, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгорын өмнөд хэсгээр ОЖД–ийн орчим, бусад нутгаар ОЖД–аас бага байна. Хоёрдугаар арав хоногийн эхэн болон сүүлч, гурав дугаар арав хоногийн сүүлчээр өмнөх үеэсээ хүйтэрнэ, харин нэг ба хоёрдугаар арав хоногийн дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхэн үеэр өмнөх үеэсээ 2-5°С – аар дулаарна. Хоёрдугаар арав хоногийн эхэн болон сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн  сүүлээр зарим газраар хур тунадас, уулархаг нутгаар нойтон цас орох төлөвтэй байна. Салхи нэгдүгээр арав хоногийн сүүлч, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн ба сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн дунд үе болон сүүлчээр зарим газраар 12-14м/с, Алтайн уулархаг нутгаар зарим үед 18-24 м/с хүрч цасан болон шороон шуурга шуурах төлөвтэй.

Төвийн аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур ОЖД–аас нийт нутгаар дулаан,  хур тунадас Хөвсгөл аймгийн баруун хэсгээр ОЖД–ийн орчим, бусад нутгаар ОЖД–аас бага байна. Хоёрдугаар арав хоногийн эхэн, гуравдугаар хоногийн эхэн болон сүүлчээр өмнөх үеэсээ хүйтэрнэ,  харин хоёрдугаар болон гуравдугаар арав хоногийн дунд үеэр өмнөх үеэсээ 2-5°С – аар дулаарна. Хоёр болон гуравдугаар арав хоногийн эхэн, гуравдугаар арав хоногийн сүүлчээр зарим газраар хур тунадас орж, уулархаг нутгаар нойтон цас орох төлөвтэй. Салхи нэгдүгээр арав хоногийн сүүлч, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн ба сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон сүүлчээр зарим газраар 14-16м/с, нутгийн өмнөд хэсгээр түр зуур 18-20 м/с хүртэл сс с үртэл ширүүс ч цасан болон шороон шуурга шуурах төлөвтэй.

Зүүн аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур ОЖД–аас нийт нутгаар дулаан,  хур тунадас нийт нутгаар ОЖД–аас бага байна. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд ба сүүлч, хоёрдугаар арав хоногийн дунд үеэр өмнөх үеэсээ хүйтэрнэ, харин хоёр ба гуравдугаар арав хоногийн сүүлчээр өмнөх үеэсээ 2-5°С – аар дулаарна. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд үеэр, гуравдугаар арав хоногийн эхэнд зарим газраар хур тунадас орох төлөвтэй. Салхи нэгдүгээр арав хоногийн дунд, хоёрдугаар арав хоногийн сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн эхэн ба сүүлчээр зарим газраар 14-16 м/с, зарим үед түр зуур 18-20 м/с хүрч цасан болон шороон шуурга шуурах төлөвтэй.

Говийн аймгуудын нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур ОЖД–аас нийт нутгаар дулаан,  хур тунадас нийт нутгаар ОЖД–аас бага байна. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд үе, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн үеэр өмнөх үеэсээ хүйтэрнэ, харин хоёрдугаар арав хоногийн сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн ихэнх хугацаанд ихэнх нутгаар дулаарна. Нэгдүгээр арав хоногийн дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхэн үеэр зарим газраар хур тунадас орох төлөвтэй. Салхи нэгдүгээр арав хоногийн дунд үе, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн ба дунд үе, гуравдугаар арав хоногийн эхэн ба сүүлчээр ихэнх нутгаар 14-16 м/с, Арц Богдын өвөр хоолойгоор зарим үед 20-24 м/с хүртэл ширүүс ч шороон шуурга шуурах төлөвтэй.

Олон улсын иргэний нисэхийн байгууллагын зөвлөмж

Олон улсын иргэний нисэхийн байгууллагын зөвлөмж

Үндсэн хамгаалалтын арга, хэмжүүр

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас хор хөнөөл бүхий вирусын халдварын эрсдлийг бий болгож буй COVID-19 –ийг цар тахал/пандеми/ гэж зарласан. Агаарын навигацийн үйлчилгээний албан хаагчдын өдөр тутмын ажил, амьдралын хэвшил нь энэхүү аюулаас тусгаарлагдаагүй ба салшгүй холбогдож байна.

COVID-19 тархалтын сүүлийн үеийн мэдээллийг дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын цахим хуудас болон өөрийн орны эрүүл мэндийн байгууллагаар дамжуулан авах бүрэн боломжтой. Халдвар авсан хүмүүсийн ихэнх нь хөнгөн тусч, эдгэрч байгаа хэдий ч энэ нь бусдыг илүү хүндээр өвчлүүлэх магадлалтай байна. Дараах зөвлөмжийн дагуу өөрийнхөө эрүүл мэндийг хамгаална уу:

Гараа тогтмол угаах

Гараа тогтмол зааврын дагуу савандаж угаах юм уу спиртийн агууламжтай аруитгагчаар цэвэрлэх.

Яагаад? Гараа савандаж угаах юм уу спиртийн агууламжтай аруитгагчаар цэвэрлэж, ариутгах нь таны гарт агуулагдах вирусыг устгана.

Нийгмийн зайн байдлыг хадгалах

Ханиалгаж юм уу найтааж байгаа хүнээс өөрийгөө хамгийн багадаа 1 метр(3 фут)-зайд барих

Яагаад? Ханиалгаж юм уу найтааж байгаа хүний хамар, амнаас жижиг шингэн дуслууд (вирус агуулж магадгүй) агаарт тархдаг. Хэрвээ та ханиаж буй хүнтэй хэт ойрхон байвал COVID-19 вирус агуулсан дуслаар амьсгалах болно.

Нүд, хамар, амандаа хүрэхээс зайлсхийх

Яагаад?  Хүний гар нь төрөл бүрийн гадаргууд  хүрч, вирусыг хуримтлуулж байдаг. Вирусаар бохирдсон гар нь нүд, хамар, аманд вирусыг дамжуулна. Ингээд вирус нь таны биед нэвтэрч, таныг өвчлүүлэх болно.

Амьсгалын замын эрүүл мэндийг сахих     

Та болон таны эргэн тойронд байгаа хүмүүс амьсгалын замын эрүүл ахуйн дүрмийг дагах хэрэгтэй. Энэ нь та ханиах болон найтаах үедээ сальфетка ашиглах юм уу тохойруугаа найтаах юм. Хэрэглэсэн сальфеткаа шууд хогийн саванд хаях.

Яагаад? Ханиах үед ам, хамарнаас гарсан дуслаар вирус нь тархдаг. Та амьсгалын замын эрүүл ахуйн мөрдлөгийг дагаснаар өөрийгөө болон эргэн тойрныхоо хүмүүсийг хамрын ханиад, томуугийн ханиад болон COVID-19-өөс сэргийлж чадна.

Хэрэв та халуурах, ханиалгах, амьсгалахад хэцүү байвал эмчид эрт хандана уу

Хэрэв таньд тавгүйрхэх мэдрэмж төрөх, таны бие таагүй байвал гэртээ үлдэнэ үү. Хэрэв та халуурах, ханиалгах, амьсгалахад хэцүү байвал эмчид хандах юм уу утсаар зөвлөгөө авна уу. Өөрийн орныхоо эрүүл мэндийн байгууллагын заавар, зөвлөмжийг дагана уу.

Яагаад? Үндэсний болон орон нутгийн эрүүл мэндийн байгууллага нь өөрийн нутаг дэвсгэр дээрх нөхцөл байдлын талаар хамгийн сүүлийн шинэчлэсэн мэдээ, мэдээллээр хангана. Түргэн тусламж дуудвал таныг зөв эрүүл мэндийн байгууллагад хурдан чиглүүлж, хандуулах болно. Энэ нь таныг вирусын болон бусад өвчний тархалтаас урьдчилан сэргийлэх болно.

Мэдээлэл өгөх эрүүл мэндийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн өгсөн зөвлөмжийг дагаж мөрдөх

COVID-19-ийн талаархи хамгийн сүүлийн үеийн нөхцөл байдлын талаар мэдээлэлтэй байна уу. Өөрийн орон нутгийн эрүүл мэндийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн болон байгууллагынхаа өгсөн COVID-19-өөс өөрийгөө болон бусдыг хамгаалах талаарх зөвлөмжийг дагаж мөрдөх.

Яагаад? Үндэсний болон орон нутгийн эрүүл мэндийн байгууллага нь өөрийн бүс нутгийн COVID-19 нөхцөл байдлын талаарх сүүлийн мэдээ, мэдээллийг шинэчлэх нь өөрсдрийгөө хамгаалах хамгийн сайн зөвлөмж юм.

Агаарын навигацийн үйлчилгээний байгууллагуудад зориулсан нэмэлт арга хэмжээ, зөвлөмж

  1. Агаарын навигацийн үйлчилгээний үндсэн ажилтнуудын шаардлагыг харгалзан үзэж эрсдлийн менежментийг хэрэгжүүлэх
  2. Агаарын навигацийн үйлчилгээнийи техникийн ажилчдын ажлын байр, нийгэм дэх вирусын тархалтын талаарх мэдлэг, ойлолтыг нэмэгдүүлэх
  3. Ажлын байран (ATS, AIS, CNS, MET, SAR) дээр спиртийн агууламжтай гар ариутгагч хэрэглэх, нэг удаагийн сальфетка, цаас хэрэглэх, хүнтэй холбоо барихаас зайлс хийх зэрэг урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохион байгуулах, хэрэгжүүлэх
  4. Агаарын навигацийн үйлчилгээний байгууллагууд нь хаалганы бариул, шатны бариул, ширээний тавцан, утас, компьютерийн гар зэрэг бусад эд зүйлсүүдийн ариутгал, халдваргүйжүүлэлт болон цэвэрлэгээг нэмэгдүүлэх ажлыг зохион байгуулах, хэрэгжүүлэх
  5. Холбооны тоног төхөөрөмж (чихэвч, микропон)-ийн ариутгал, халдваргүйжүүлэлт болон цэвэрлэгээг нэмэгдүүлэх ажлыг зохион байгуулах, хэрэгжүүлэх.
  6. Агаарын навигацийн үйлчилгээний албан хаагч нь ажлын байран дээрээ бусадтай зай барьж ажиллах (зохицуулагч, хянагч, техникийн засвар, тохируулга, нисэх буудлын үйлчилгээний ажилтан гэх мэт.) зэрэг нэмэлт заавар зөвлөмжөөр хангах.
  7. Агаарын навигацийн үйлчилгээ үзүүлдэг байгууллагын газруудад, ялангуяа бусад ИНЕГ салбар хэлтсүүд болон Агаарын навигацийн үйлчилгээний байгууллагуудын олон нийтийн хэсгүүдэд нэвтрэх эрхийг хязгаарлах.
  8. Байгууламжид нэвтрэх эрхийг хязгаарлахад тус байгууламжид нэвтрэх шаардлагатай байгаа ажилтнууд болон гүйцэтгэгчдийг дэмжих талаар авсан арга хэмжээ, мэдээллээр хангана.
  9. Агаарын тээврийн албан хаагчид (нисэх багийн гишүүд)-тай шууд харьцдаг агаарын навигацийн үйлчилгээний техникийн албан хаагчдыг тусгайлсан заавар-зөвлөмж, журмаар хангах (Жишээ нь: Агаарын тээврийн үйлчилгээний мэдээллийн алба (ARO), Нисэхийн мэдээллийн үйлчилгээний алба (FIS) болон цаг уурын алба (MET)-ны албан хаагчид). Энэ нь нисэх багийн гишүүд, нислэгийн диспетчер болон бусад агаарын навигацийн үйлчилгээний албан хаагчид, тэдний харилцаанд COVID-19 -ийг дамжуулах, халдварлахаас сэргийлэхэд чухал ач холбогдолтой юм. Эдгээр байгууллагуудын авсан зохих арга хэмжээ нь халдварын эрсдлийг бууруулахад чухал юм. Цахим хэрэглээ нь албан хаагчдын шууд харилцааг бууруулах нөхцлийг бүрдүүлнэ.
  10. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын болон үндэсний эрүүл мэндийн байгууллагын зөвлөмж, зааврыг дагаж мөрдөх, эрүүл мэндийн ажилтны тусламжтайгаар эрүүл мэндийн хяналт, шалгалт (биеийн халуун юм уу түүнтэй адилтгах зүйл) хийх.
  11. “Тогтвортой ажлын баг юмуу хаалттай групп” зэрэг албан хаагчдын ээлжийн тоог бууруулах, багасгах зохицуулалт юм уу ээлжийн хуваарь боловсруулж хэрэгжүүлэх.
  12. Албан хаагчдын сэтгэлзүйн тайван байдлыг хадгалах, сэтгэлзүйн дархлааг дэмжих алхмуудыг хэрэгжүүлэх. Сэтгэлзүйн тайван байдалд нөлөөлж буй хүчин зүйлүүд нь: Мэдээлэлгүй байх, дам яриа, буруу төсөөлөл, стрессдэх (ялангуяа нойргүйдэл), хувь хүний ​​ харилцаа, холбоог зохицуулах халдварын хяналтын журам гэх мэт. Халдварын эрсдлийг бууруулах арга хэмжээ нь: тодорхой, шударга, нийгмийн харилцаа холбоо, ойлгомжтой гарын авлага, нийгмийн харилцааг дэмжих цахим сүлжээ зэрэг юм.
  13. Авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээний талаар бүх ажилтнууд болон зочдод тогтмол танилцуулах.
  14. Бусад агаарын навигацийн үйлчилгээний байгууллагууд, улс орнууд болон ОУИНБ-д шилдэг туршлагаасаа хуваалцах

2020 оны 4-р сарын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

2020 оны 4-р сарын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

ТАНЫ АНХААРАЛД

Цаг агаарын сарын урьдчилсан мэдээнд тухайн сард агаарын дундаж температур болон орох хур тунадасны хэмжээ нь олон жилийн дундажтай харьцуулахад ямар байхыг баруун (Баян-Өлгий, Ховд, Увс, Завхан, Говь-Алтай, Баянхонгор), төв (Архангай, Өвөрхангай, Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв, Орхон, Дархан-Уул), зүүн (Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар), говийн (Дундговь, Өмнөговь, Дорноговь, Говь-Сүмбэр) нутгийн гэсэн 4 бүс нутаг тус бүрээр ялган зааж өгдөг. Түүнчлэн хэдий үед нутгийн аль хэсэгт дулаарах, хүйтрэх, бороо, цас орох, салхи шуурга болохыг тусгана. Цаг агаарын үзэгдэл нутгийн 30 хувиас хэтрэхгүйгээр зурвас газраар ажиглагдах тохиолдолд "зарим газраар", 30-70 хувьд "ихэнх нутгаар", 70 хувиас дээш нутгийг хамрах тохиолдолд "бүх нутгаар" гэсэн нэр томьёо хэрэглэдэг. Дулааны улиралд агаарт болон хөрсний гадарга дээр температур 00-аас бага болж хүйтрэхийг "цочир хүйтрэл" гэнэ.

Цаг агаарын урьдчилсан мэдээг өдөр бүр 12 цагаар болон нэг, тав хоногоор нарийвчлан гаргаж радио, телевиз, хэвлэлээр нийтэд мэдээлдэг. Цаг агаарын байдал эрс өөрчлөгдөн цаашид хөдөө аж ахуйн болон эдийн засгийн бусад салбарын хэвийн үйл ажиллагаанд саад учруулахаар аюултай үзэгдлийн хэмжээнд хүрч болзошгүй тохиолдолд “Урьдчилан анхааруулах мэдээ”, “Урьдчилан сэрэмжлүүлэх мэдээ” гаргаж радио, телевизээр нийт ард ­иргэдэд, харин ноцтой бэрхшээл учруулж эд хөрөнгө, иргэдийн амь нас хохирохоор онц аюултай үзэгдлийн хэмжээнд хүрэхээр бол “Гамшигт үзэгдлээс урьдчилан сэргийлэх мэдээ” гаргаж “Харанга” дохиотойгоор мэдээлэх ба мэдээллийг онцгой байдлын шугамаар нийт ард иргэд, төр засгийн бүх шатны удирдлагад яаралтай хүргэдэг. Засаг дарга нар “Гамшигт үзэгдлээс урьдчилан сэргийлэх мэдээ”-г хүлээн авмагц мэдээллийг өөрийн харьяа нутаг дэвсгэрийн иргэдэд хүргэх, гамшгаас хамгаалах, гамшгийн голомтод ажиллах, сэргээн босгох үйл ажиллагааг шуурхай зохион байгуулах үүрэгтэй.

Уур амьсгалын тойм

Дөрөвдүгээр сарын агаарын температурын дундаж нь 1981-2010 оны дунджаар Баян-Өлгийн өмнөд, Увс, Хөвсгөлийн хойд, Завханы хойд болон зүүн, Баянхонгор, Говь-Алтай, Архангайн баруун, Төв аймгийн зүүн хэсгээр 2 градус дулаанаас 3 градус хүйтэн, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Дорноговийн өмнөд хэсэг, Өмнөговийн ихэнх нутгаар 7-11 градус, бусад нутгаар 2-7 градус дулаан байдаг. Гэхдээ жил бүр адил байдаггүй. Тухайлбал, сүүлийн жилүүдийн байдлаар 1997-1999, 2004 онд дээрх дунджаас 3-5 градусаар, 2000, 2001, 2005, 2007, 2008, 2009, 2014, 2015, 2017 онд 1-6 градусаар дулаан байж, өдөртөө баруун зүгийн нутгийн зүүн, төвийн нутгийн баруун хойд хэсгээр 16-21, говь ба зүүн зүгийн нутгаар 28-33, бусад нутгаар 21-26 градус хүрч дулаарч байсан бол 1991, 1993, 1995, 2010 онуудад ихэнх нутгаар, 2006, 2013 онд нутгийн зүүн хагаст уг дунджаас 1-5 градусаар хүйтэн байв. 1993, 2010 онд сарын эхээр Завхан, Баянхонгорын хойд хэсгээр шөнөдөө 30-35 градус хүрч хүйтэрч байв.

1981-2010 оны дунджаар Баян-Өлгийн өмнөд, Ховдын баруун, Увсын зүүн, Сүхбаатарын хойд болон зүүн, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангайн хойд, Завхан, Хөвсгөл, Архангай, Булган, Сэлэнгэ,Төв, Хэнтий, Дорнодын ихэнх нутгаар 5-10мм, Увсын зүүн, Архангайн өмнөд, Булган, Хэнтийн  зүүн хойд, Дорнодын баруун хойд болон зүүн өмнөд хэсгээр 11-14мм, бусад нутгаар 1-5 мм хур тунадас ордог. Гэхдээ зарим жил уур амьсгалын дунджаас хэд дахин их буюу бага хур тунадас орох тохиолдол цөөнгүй байдаг. Тухайлбал, 1993, 1996, 1997, 2004 онуудад ихэнх нутгаар дунджаас харьцангуй бага хур тунадас орж, хуурайшилт ихтэй байсан бол 1998,2002,2003, 2013-2015 онд зарим нутгаар уур амьсгалын дунджаас 2 дахин их хур тунадас оржээ. Салхи 15 м/с-ээс давж шуурах нь тухайн сард дунджаар 3-5 удаа тохиолддог ч зарим жил 8-13 удаа ажиглагддаг. Сүүлийн жилүүдийн байдлаар 1998, 2001, 2002, 2011 онд баруун ба говийн нутгаар 34-45 м/с хүрч онц аюултай гамшигт үзэгдлийн хэмжээнд хүрч иргэд,  байгууллагуудад ихээхэн хэмжээний хохирол учруулж байв.

ЦАГ АГААРЫН УРЬДЧИЛСАН ТӨЛӨВ

Баруун аймгуудын нутгаар. Энэ сарын агаарын дундаж температур олон жилийн дунджаас дулаан байх төлөвтэй. Нэгдүгээр арав хоногийн сүүл ч, хоёрдугаар арав хоногийн эхэнд бага зэрэг хүйтэр ч, Увс нуур, Идэр, Тэс, Хүрэн бэлчир, Завхан голын эхээр шөнөдөө 18-23 градус, өдөртөө 1-6 градус хүйтэн, Алтайн өвөр говиор шөнөдөө 0-5 градус хүйтэн, өдөртөө 10-15 градус дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө 9-14 градус хүйтэн, өдөртөө 4-9 градус дулаан байна. Нэг ба хоёрдугаар арав хоногийн сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн эхэн ба сүүлчээр харьцангуй дулаарч Алтай, Хангайн уулархаг нутгаар шөнөдөө 5-8 градус хүйтэн, өдөртөө 11-15 градус дулаан, Их нууруудын хотгор, Алтайн өвөр говиор шөнөдөө 5-9 градус, өдөртөө 19-23 градус дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө 0-5 градус хүйтэн, өдөртөө 15-19 градус дулаан байна. Бусад хугацаанд Хангайн уулархаг нутгаар шөнөдөө 9-14 градус хүйтэн, өдөртөө 4-9 градус дулаан, Алтайн өвөр говиор шөнөдөө 1-6 градус, өдөртөө 14-19 градус дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө 4-9 градус хүйтэн, өдөртөө 9-14 градус дулаан байна. Энэ сард Увс аймгийн зүүн хэсгээр, Завхан аймгийн ихэнх нутгаар олон жилийн дунджаас ахиу, бусад нутгаар олон жилийн дунджийн орчим хур тунадас орох төлөвтэй. Хоёрдугаар арав хоногийн эхэн, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон сүүлээр зарим газраар хур тунадас, уулархаг нутгаар нойтон цас орох төлөвтэй. Салхи нэгдүгээр арав хоногийн дунд, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн ба дунд үе, гуравдугаар арав хоногийн дунд үе болон сүүлчээр зарим газраар 13-15м/с, Алтайн уулархаг нутгаар зарим үед 19-23 м/с хүрч цасан болон шороон шуурга шуурах төлөвтэй.

Төвийн аймгуудын нутгаар. Энэ сарын агаарын дундаж температур олон жилийн дунджаас дулаан байх төлөвтэй. Нэгдүгээр арав хоногийн сүүл ч хоёрдугаар арав хоногийн эхэн үеэр бага зэрэг хүйтэрч Дархадын хотгор, Хангай, Хэнтийн уулсаар шөнөдөө 11-16 градус, өдөртөө 0-5 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 8-12 градус хүйтэн, өдөртөө 1-5 градус дулаан байна. Харин хоёрдугаар арав хоногийн сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн сүүлийн хагаст шөнөдөө Дархадын хотгороор 5-9 градус хүйтэн, бусад нутгаар 2 градус хүйтнээс 3 градус дулаан, өдөртөө Орхон, Сэлэнгийн хөндийгөөр 18-23 градус, бусад нутгаар 15-20 градус дулаан байна. Бусад хугацаанд Дархадын хотгор, Хангай, Хэнтийн уулархаг нутгаар шөнөдөө 7-12 градус хүйтэн, өдөртөө 5-10 градус дулаан, бусад нутгаар 3-8 градус хүйтэн, өдөртөө 9-14 градус дулаан, Орхон-Сэлэнгийн саваар 12-17 градус дулаан байна. Энэ сард Хөвсгөл аймгийн баруун хэсгээр олон жилийн дунджаас ахиу, бусад нутгаар олон жилийн дунджийн орчим хур тунадас орох төлөвтэй. Хоёр болон гуравдугаар арав хоногийн эхэнд зарим газраар хур тунадас орж, уулархаг нутгаар нойтон цас орох төлөвтэй. Салхи нэгдүгээр арав хоногийн дунд үе, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн ба сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон сүүлчээр зарим газраар 13-16м/с, нутгийн өмнөд хэсгээр түр зуур 17-20 м/с хүртэл сс с үртэл ширүүс ч цасан болон шороон шуурга шуурах төлөвтэй.

Зүүн аймгуудын нутгаар. Энэ сарын агаарын дундаж температур олон жилийн дунджаас дулаан байх төлөвтэй. Нэгдүгээр арав хоногийн эхэн ба сүүлч, хоёрдугаар арав хоногийн дунд үеэр бага зэрэг хүйтэрч Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр шөнөдөө 12-17 градус хүйтэн, өдөртөө 0-5 градус дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө 6-10 градус хүйтэн, өдөртөө 5-9 градус дулаан байна. Мөн гуравдугаар арав хоногийн эхээр ихэнх нутгаар бага зэрэг хүйтэрнэ. Харин хоёр ба гуравдугаар арав хоногийн сүүлчээр харьцангуй дулаарч Хэнтийн уулархаг нутгаар шөнөдөө 0-5 градус хүйтэн, өдөртөө 14-19 градус дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө 2 градус хүйтнээс 3 градус дулаан, өдөртөө 19-23 градус хүрч дулаарна. Бусад хугацаанд нутгийн хойд хэсгээр шөнөдөө 5-10 градус хүйтэн, өдөртөө 8-12 градус дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө 1-5 градус хүйтэн, өдөртөө 11-15 градус дулаан байна. Энэ сард орох хур тунадас нь Хэнтий аймгийн хойд болон Дорнод аймгийн ихэнх нутгаар олон жилийн дунджаас бага, бусад нутгаар дунджийн орчим байх төлөвтэй. Хоёрдугаар арав хоногийн дунд үеэр, гуравдугаар арав хоногийн эхэнд зарим газраар хур тунадас орох төлөвтэй. Салхи нэгдүгээр арав хоногийн эхэн ба сүүлч, хоёрдугаар арав хоногийн дунд үе, гуравдугаар арав хоногийн эхэн ба сүүлчээр зарим газраар 13-16 м/с, хорьдын үеэр зарим үед түр зуур 18-21 м/с хүрч цасан болон шороон шуурга шуурах төлөвтэй.

Говийн аймгуудын нутгаар. Энэ сарын агаарын дундаж температур олон жилийн дунджаас дулаан байх төлөвтэй. Нэгдүгээр арав хоногийн эхэн ба дунд үе, хоёрдугаар арав хоногийн дунд үеэр бага зэрэг хүйтэрч нутгийн хойд хэсгээр шөнөдөө 5-11 градус хүйтэн, өдөртөө 4-9 градус дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө 3-8 градус хүйтэн, өдөртөө 6-11 градус дулаан байна. Гуравдугаар арав хоногийн дунд үеэр нутгийн хойд хэсгээр бага зэрэг хүйтэрнэ. Харин хоёрдугаар арав хоногийн сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн ихэнх хугацаанд ихэнх нутгаар шөнөдөө 3-9 градус, өдөртөө 19-23 градус хүрч дулаарна. Бусад хугацаанд ихэнх нутгаар шөнөдөө 4 градус хүйтнээс 1 градус дулаан, өдөртөө 13-18 градус дулаан байна. Энэ сард орох хур тунадас нь Өмнөговийн ихэнх нутгаар, Дорноговь аймгийн өмнөд хэсгээр температур олон жилийн дунджаас ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим байх төлөвтэй. Хоёрдугаар арав хоногийн сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн дунд үеэр, зарим газраар хур тунадас орох төлөвтэй. Салхи нэгдүгээр арав хоногийн дунд үе, хоёрдугаар арав хоногийн эхэн ба дунд үе, гуравдугаар арав хоногийн эхэн ба сүүлчээр ихэнх нутгаар 14-16 м/с, Арц Богдын өвөр хоолойгоор зарим үед 20-24 м/с хүртэл ширүүс ч шороон шуурга шуурах төлөвтэй.

IV-VI сарын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

IV-VI сарын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

Дөрөвдүгээр сард. Олон жилийн дунджаар агаарын температурын сарын дундаж нь Баян-Өлгийн өмнөд, Увсын хойд, Завханы хойд болон зүүн, Хөвсгөл, Архангай, ГовьАлтайн баруун, Баянхонгорын баруун хойд хэсгээр 3 градус хүйтнээс 1,5 градус дулаан, Говь-Алтайн зүүн өмнөд, Баянхонгор, Дорноговийн өмнөд, Өмнөговийн ихэнх нутгаар 7-11 градус дулаан, бусад нутгаар 2-6 градус дулаан байдаг. Энэ сард нийт нутгаар дунджаас 1.0-1.5 градус дулаан байх төлөвтэй. Олон жилийн дунджаар Увсын зүүн, Архангайн өмнөд, Булган, Хэнтийн зүүн хойд, Дорнодын зүүн өмнөд хэсгээр 10-14мм, Баян-Өлгийн хойд, Увсын баруун, Завхан, Сүхбаатарын баруун өмнөд, Ховд, Өвөрхангай, Сэлэнгийн зүүн, Төв аймгийн зүүн өмнөд, Хэнтийн өмнөд хэсэг, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өмнөговь, Дундговь, Дорноговь, Говь-Сүмбэрийн ихэнх нутгаар 1-5 мм, бусад нутгаар 6-9 мм хүртэл хур тунадас ордог.  Энэ сард ихэнх нутгаар дунджийн орчим, Баянхонгорын зүүн өмнөд, Өвөрхангай, Говьсүмбэр, Сүхбаатарын өмнөд хэсэг болон Говийн аймгуудын нутгаар хур тунадас олон жилийн дунджаас ахиу орох төлөвтэй.

Тавдугаар сард. Олон жилийн дунджаар агаарын температурын сарын дундаж нь Баян-Өлгий, Завхан, Хөвсгөл, Архангайн ихэнх нутгаар, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангайн хойд хэсгээр 5-10 градус, Говь-Алтай, Баянхонгор, Дорноговийн өмнөд, Өмнөговийн ихэнх нутгаар 15-19 градус, бусад нутгаар 10-15 градус дулаан байдаг. Энэ сард Баян-Өлгий, Ховд, Говь-Алтайн нутаг, Увс, Завхан, Баянхонгорын баруун өмнөд хэсэг, Өмнөговийн баруун хэсгээр дунджийн орчим, бусад нутгаар дунджаас 1.0-1.5 градус дулаан байх төлөвтэй. Олон жилийн дунджаар Увсын зүүн, Архангайн өмнөд, Булган, Хэнтийн зүүн хойд, Өвөрхангайн хойд, Сэлэнгийн баруун хэсгээр 21-30 мм, Увс, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өмнөговь, Дундговь, Дорноговийн ихэнх нутгаар, Завханы баруун, Өвөрхангайн өмнөд хэсгээр 3-12 мм, бусад нутгаар 12-21 мм хүртэл хур тунадас ордог.  Энэ сард Хөвсгөл, Булган, Орхон, Сэлэнгэ, Дархан, Сүхбаатар аймгуудын ихэнх нутаг, Архангай, Төв, Хэнтийн хойд хэсгээр дунджаас бага, бусад нутгаар дунджийн орчим хур тунадас орох төлөвтэй.

Зургадугаар сард. Олон жилийн дунджаар агаарын температурын сарын дундаж нь Баян-Өлгийн өмнөд, Завханы хойд болон зүүн, Хөвсгөл, Архангай, Говь-Алтайн баруун, Баянхонгор, Өвөрхангайн баруун хойд хэсгээр 10-14 градус, Говь-Алтайн зүүн өмнөд, Баянхонгор, Дорноговийн өмнөд хэсэг, Өмнөговийн ихэнх нутгаар 20-25 градус, бусад нутгаар 14-19 градус дулаан байдаг. Энэ сард нийт нутгаар дунджаас 1.0-1.5 градус дулаан байх төлөвтэй. Олон жилийн дунджаар Хөвсгөлийн зүүн, Өвөрхангай, Төв, Хэнтийн хойд, Сүхбаатарын зүүн өмнөд хэсэг, Архангай, Булган, Сэлэнгийн ихэнх нутгаар 48-70 мм, Баян-Өлгий, Увс, Өвөрхангайн өмнөд, Завханы баруун өмнөд хэсэг, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өмнөговь, Дундговь, Дорноговийн ихэнх нутгаар 8-28 мм, бусад нутгаар 29-46 мм хүртэл хур тунадас ордог. Энэ сард нийт нутгаар дунджийн орчим хур тунадас орох төлөвтэй.

2020 оны Дэлхийн Цаг уурын өдөр

2020 оны Дэлхийн Цаг уурын өдөр

“Уур амьсгал ба ус”

Дэлхийн Цаг уурын байгууллагын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Петтери Тааласын  илгээлт

Цэвэр ус бол хүний амьдралын баталгаа. Хүн усгүйгээр гурван хоногоос илүү амьдарч чадахгүй. Хүнс үйлдвэрлэл, бүх бараа бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ус зайлшгүй шаардлагатай байдаг төдийгүй байгаль орчны чухал бүрдэл болдог.

Өнөө үед дэлхий дахинд үер, ган гачиг, цэвэр усны хүртээмж хангалтгүй байх зэрэг усны дарамтын асуудлууд улам бүр нэмэгдэж байна. Усны нөөцийн менежмент, хяналт-шинжилгээ, урьдчилан мэдээлэх ажлыг сайжруулах зайлшгүй шаардлага тулгарч байгаа бөгөөд мөн түүнчлэн ус хэт ихсэх, багасах, түүнчлэн усны бохирдлын асуудлыг шийдвэрлэх шаардлагатай байна.

Тиймээс 2020 оны Дэлхийн цаг уурын өдөр болон Дэлхийн усны өдрийг “Уур амьсгал ба ус” гэсэн нэгэн ерөнхий сэдвийн доор тэмдэглэж байна. Энэ сэдвийн хүрээнд уур амьсгал ба усны нөөцийн харилцан уялдуулсан, тогтвортой менежментийг голлон анхаарах юм. Эдгээр нь хоёулаа тогтвортой хөгжил, уур амьсгалын өөрчлөлт болон гамшгийн эрсдлийг бууруулах талаарх дэлхийн зорилтуудын гол цөм нь юм.

“НҮБ ба Усны нөөц”-ийн механизм болоод Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын бусад гол гол түншүүдтэйгээ хамтран Дэлхийн цаг уурын байгууллага цэвэр ус, усны эрүүл ахуйн асуудалд чиглэсэн Тогтвортой хөгжлийн 6 дугаар зорилтыг хангахад илүү эрчимтэй, далайцтай ажиллах болно.

Ус бол XXI зууны хамгийн үнэ цэнэтэй бараа-түүхий эдийн нөөц юм. “Дусал бүрийг тооцож дусал бүрийг хэмнэ”-х үйлст Үндэсний Цаг уур/Усны албад гол үүргийг гүйцэтгэх ёстой.

Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын даргын мэндчилгээ

Та бүхний энэ өдрийн амар амгаланг айлтгаж, Дэлхийн усны өдөр, Дэлхийн цаг уурын өдөр, Монголын Усны болон цаг уурын өдөр,  Монгол улсад  Ус цаг уурын байгууллага үүсч хөгжсөний түүхт 96 жилийн ойн баярын мэндийг хүргэе.

Монгол улсын Ус цаг уурын байгууллагын мэргэжлийн хамт олон ДЦУБ-ын гишүүн орнуудын цаг уурч нөхдийн хамтаар мэргэжлийн баярын өдрөө тэмдэглэж байна. Энэ жилийн хувьд Дэлхийн усны болон цаг уурын өдрийг “Уур амьсгал ба ус” гэсэн нэгэн сэдвийн дор тэмдэглэж байна. Монгол улсын Засгийн газрын тогтоолоор 2017 онд жил бүрийн 3 дугаар сарын 23-ний өдрийг “Монголын усны болон цаг уурын өдөр” болгон тэмдэглэж байхаар баталсан.

Өдгөөгөөс 96 жилийн тэртээ 1924 онд Судар бичгийн хүрээлэнгийн бүрэлдэхүүнд “Огторгуйн одон орон гариг ба цаг уурыг шинжлэх салаа”-г байгуулсан нь Монгол улсын Ус цаг уурын албаны эхлэл болсон түүхтэй. Монгол улсын Ус цаг уурын байгууллага өнгөрсөн түүхийн хугацаанд саад, бэрхшээл бүхнийг амжилттай даван туулж, үе үеийн ус цаг уурчдын нөр их хөдөлмөр, зүтгэл, ДЦУБ-ын гишүүн орнуудын тусламж дэмжлэгийн үр дүнд Монгол орны нийт нутгийг хамарсан ус цаг уур, орчны хяналт шинжилгээний нэгдсэн сүлжээтэй,  ус цаг уурын үзэгдэл явцыг урьдаас танин мэдэх, байгалийн гамшигт үзэгдлээс урьдчилан сэрэмжлүүлэх тогтолцоо бүрдсэн,  орчин цагийн шинжлэх ухаан, техникийн ололтод суурилсан, Дэлхийн цаг уурын байгууллагын бүрэн эрхт гишүүн болж, дэлхийн хөгжлийн дундаж түвшин рүү тун ойртож байгаа  биеэ даасан үндэсний алба болтлоо хөгжиж байгааг баярын энэ өдөр тэмдэглэн хэлэхэд таатай байна.

Тус газраас улсын сүлжээний өртөө, харуул, лабораторийг сүүлийн үеийн автомат станц, нарийвчлал сайтай багаж, тоног төхөөрөмжөөр хангахад онцгойлон анхаарч ирсний үр дүнд улсын сүлжээний цаг уурын станцуудын 95 хувь, цаг уурын харуулуудын 20 гаруй хувь нь автомат хэмжлийн багажаар хангагдаж,   Дэлхийн цаг уурын байгууллагын гишүүн орнуудад ашиглаж буй өндөр хурдтай тооцоолох төхөөрөмж,  Дэлхийн болон бүс нутгийн хэмжээний тоон прогнозын загваруудыг өдөр тутмын үйл ажиллагаандаа бүтээлчээр ашиглаж  байгаагийн үр дүнд Ус цаг уурын байгууллагаас үйлчилгээнд гаргаж буй мэдээллийн чанар, нарийвчлал жилээс жилд сайжирч, эрхэм зорилгоо мэргэжлийн өндөр түвшинд биелүүлэн ажиллаж байна.

Сүүлийн жилүүдэд Ус цаг уурын салбарын хөрөнгө оруулалт нэлээд нэмэгдэж, 2020 онд улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар Баянхонгор аймгийн Баянцагаан, Завхан аймгийн Тосонцэнгэл, Увс аймгийн Наранбулаг, Өмнөговь, Ховд аймгийн Мөст болон Хөвсгөл аймгийн Ренчинлхүмбэ сумдын нийт 6 цаг уурын өртөөний барилга, Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын хашаанд Хиймэл дагуулын мэдээ хүлээн авах газрын станцын антены цамхгийн 9 давхар байр байр тус тус шинээр баригдаж ашиглалтад орох сайхан мэдээг та бүхэндээ дуулгахад таатай байна. Мөн 2020 онд урсгал төсвийн зардлаар 13 ширхэг цаг уурын автомат станц худалдан авч, хурлын зааланд 4,5*2,5 метрийн хэмжээтэй том дэлгэцийг суурилуулж, энэ оны 3 дугаар сард багтаан ашиглалтад оруулахаар  төлөвлөж худалдан авах арга хэмжээг зохион байгуулж байна.

Монгол улсад Ус цаг уурын байгууллага үүсч хөгжсөний түүхт 96 жилийн ойг тохиолдуулан энэ байгууллагын тулгын чулууг тавилцсан ахмадууд, өнөөг хүртэл гал голомтыг нь бадрааж яваа ус цаг уурчид, инженер, техникийн ажилтнууд Та бүхэндээ Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг-Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын даргын зөвлөлийн нэрийн өмнөөс болон хувиасаа  чин сэтгэлийн баярын мэндчилгээг өргөн дэвшүүлж, эрүүл энх, аз жаргал, ажлын амжилт, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.

 ЦАГ УУР, ОРЧНЫ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ГАЗРЫН ДАРГА,

ДЭЛХИЙН ЦАГ УУРЫН БАЙГУУЛЛАГА ДАХЬ МОНГОЛ УЛСЫН БАЙНГЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧ                                                                    С. ЭНХТҮВШИН