Цахим сургалт явууллаа.

Нислэгийн цаг уурын төвөөс орон нутгийн синоптик инженер, техникч нарт зориулан “Нислэгийг цаг уурын мэдээгээр хангах журам” 2 дугаар дэвтэрт орсон өөрчлөлтийн талаар видео хурлын систем ашиглан цахим сургалт явууллаа. Сургалтад 21 аймгийн 83 синоптик инженер, 27 техникчид хамрагдсан.

Уг видео хурлын системийг ашиглан цаг агаар хүндэрсэн нөхцөлд Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын урьдчилан мэдээлэх хэлтсийн орон нутгийн синоптик инженерүүдтэй цаг агаарын мэдээний хэлэлцүүлэгт тогтмол оролцох, санал солилцох боломж бүрдсэн.

“Уур амьсгалын мэдээллийн системийн өнөөгийн тогтолцоо, түүний хэрэгцээ” сэдэвт хуралд оролцов.

Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэн болон Уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох төлөвлөлтийн процессыг боловсронгуй болгох үндэсний чадавхыг бэхжүүлэх төслөөс хамтран 2020 оны 01 сарын 13-ний өдөр зохион байгуулсан "Уур амьсгалын мэдээллийн системийн өнөөгийн тогтолцоо, түүний хэрэгцээ" сэдэвт хуралд тус төвийн Ерөнхий технологич инженер Б.Сүхбаатар, Төсөл хөтөлбөр судалгааны ахлах инженер Н.Энхдалай нар оролцлоо.

 

Монгол улс, Бүгд Найрамдах Турк Улсын Цаг уурын албадын анхдугаар уулзалт боллоо

Бүгд Найрамдах Турк Улсын Үндэсний цаг уурын албаны дарга ноён Волкан Мутлу Коскины урилгаар Монгол улсын Засгийн Газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын дарга ноён С.Энхтүвшин тэргүүтэй төлөөлөгчид 2020 оны 1 дүгээр сарын 7-10-ны өдрүүдэд Бүгд Найрамдах Турк улсад айлчилж, Монгол улс болон Бүгд Найрамдах Турк улсын Цаг уурын салбарын шинжлэх ухаан, технологийн салбарт хамтран ажиллах асуудлаарх анхдугаар уулзалтанд оролцлоо.

Уулзалтын өмнө Бүгд Найрамдах Турк Улсын Үндэсний цаг уурын албаны дарга Волкан Мутлу Коскин ЦУОШГ-ын дарга С.Энхтүвшин тэргүүтэй төлөөлөгчдийг хүлээн авч, элэгсэг дотноор ярилцав. Тэрээр ЦУОШГ-ын төлөөлөгчдийг Бүгд Найрамдах Турк Улсад тавтай зочилж, хамтарсан ажлын хэсгийн анхдугаар уулзалтад амжилттай оролцохыг хүсээд, шинжлэх ухаан, технологийн салбарт хоёр орны хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх тал дээр ЦУОШГ-тай нягт хамтран  ажиллах болно гэдгээ илэрхийллээ.

ЦУОШГ-ын төлөөлөгчид Анкара хот дахь Бүгд Найрамдах Турк Улсын Үндэсний цаг уурын албаны үндсэн салбарууд болох Цаг Агаарын Урьдчилан Мэдээлэх Хэлтэс, Цаг Уурын Дуу Хоолой Радио, Радиозондын Ажиглалтын Төв, Судалгааны Хэлтэс, Мэдээллийн Технологи ба Мэдээлэл Боловсруулалтын Төв, Цаг Уурын Цахим Телевиз, Стратеги Хөгжлийн Төв, Ажиглалтын Системийн Хэлтэс болон Элмадаг дахь Цаг Уурын Радарын Төвөөр зочиллоо.

Хамтарсан ажлын хэсгийн анхдугаар уулзалтын үр дүнд хоёр тал цаашид Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ гаргах арга, тоон загварчлалыг сайжруулах, Хөдөө аж ахуйн цаг уур, Зайнаас тандан судлал, Уур амьсгал судлал, Уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний нөлөө, Сургалт гэсэн 7 чиглэлээр хамтран ажиллахаар тохиролцон протоколд гарын үсэг зурлаа.

2020 оны I-III сарын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

2020 оны I-III сарын уур амьсгалын тойм

I-II сард Увс, Завханы зүүн, Хөвсгөлийн баруун хойд, Төв, Сэлэнгийн зүүн хэсгээр -24…-300C, Өмнөговийн нутаг, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговь, Дорноговийн өмнөд хэсэг, Цэцэрлэг, Арвайхээр орчмоор -8…-160C, бусад нутгаар -16…-240C хүйтэн байдаг (зураг 1 ба 3). Харин III сард Увс, Завханы зүүн, Хөвсгөлийн баруун, Төв, Сэлэнгийн зүүн хэсгээр -14…-200C, Өмнөговийн нутаг, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговь, Дорноговийн өмнөд хэсгээр +2…-40C, бусад нутгаар -5...-120C хүйтэн байдаг (зураг 5). I-II сард Хангай, Хөвсгөл, Хэнтэйн уулархаг нутаг, Орхон-Сэлэнгийн сав, Дорнодын тал нутгаар 2-8 мм, бусад нутгаар 2 мм хүртэл цас ордог (зураг 2 ба 4). Харин III сард Говь-Алтай, Баянхонгорын өмнөд, Өмнөговийн баруун хэсгээр 5-6 мм, бусад нутгаар 2-5 мм хүртэл хур тунадас ордог (зураг 6).

Түлхүүр үг: ОЖД – олон жилийн дундаж

2020 оны I-III сарын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

Нэгдүгээр сар. 1 дүгээр сард агаарын дундаж температур Увс, Завхан, Хөвсгөл, Сэлэнгэ, Хэнтий, Дорнодын ихэнх нутаг, Архангай, Булган, Төв аймгийн хойд хэсгээр ОЖД-с хүйтэн, бусад нутгаар дунджийн орчим байх төлөвтэй (Зураг 7).  Дорнод, Сүхбаатарын ихэнх нутаг, Хэнтийн зүүн хэсгээр ОЖД-аас ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим цас орох төлөвтэй (Зураг 8).

Хоёрдугаар сар. 2 дугаар сард агаарын дундаж температур Увсын ихэнх, Завханы хойд, Хөвсгөлийн баруун хэсгээр ОЖД-с хүйтэн, Сүхбаатар, Дорноговийн ихэнх нутгаар, Хэнтий, Сүхбаатарын өмнөд, Дундговь, Өмнөговийн зүүн хэсгээр ОЖД-с дулаан, бусад нутгаар дунджийн орчим байх төлөвтэй (Зураг 9).  Увс, Хөвсгөлийн ихэнх нутаг, Завхан, Архангай, Булганы хойд, Сэлэнгийн баруун хэсгээр ОЖД-аас ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим цас орох төлөвтэй (Зураг 10).

Гуравдугаар сар. Агаарын дундаж температур Сэлэнгийн нутаг, Булган, Хэнтий, Дорнодын хойд хэсгээр, Төв аймгийн зүүн хойд хэсгээр дунджийн орчим, бусад нутгаар дунджаас дулаан байх төлөвтэй (Зураг 11). Увс, Хөвсгөлийн ихэнх нутаг, Баян-Өлгий, Ховд, Булган, Сэлэнгийн хойд хэсгээр ОЖД-аас ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим хур тунадас орох төлөвтэй (Зураг 12).

2020 оны 1-р сарын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

УУР АМЬСГАЛЫН ТОЙМ

Нэгдүгээр сарын агаарын температурын уур амьсгалын  дундаж нь Увс, Завханы хойд, Хөвсгөлийн баруун, Сэлэнгийн өмнөд болон зүүн хэсгээр 26-32 градус, Говь-Алтай, Өмнөговь, Дундговийн ихэнх нутаг, Баян-Өлгийн хойд,  Баянхонгор, Өвөрхангай, Архангай, Дорноговийн өмнөд,  Төв аймгийн баруун өмнөд хэсгээр 12-18 градус, бусад нутгаар 19-24 градус хүйтэн байдаг /1 дүгээр зураг/ боловч сүүлийн 20 гаруй жилийн байдлаар 1981, 1984, 2000, 2005, 2008, 2010, 2011 онуудад ихэнх нутгаар, 1990, 2001 онд нутгийн зүүн хагаст, 2016 онд нутгийн хойд хэсгээр уур амьсгалын дунджаас 2-10 градусаар хүйтэн болж, шөнийн үнэмлэхүй бага температур Увс, Хөвсгөл, Завханы хойд хэсгээр 47-55 градус, бусад нутгаар 38-44 градус хүрч хүйтэрсэн бол 1982, 1985, 1986, 1989, 1992, 1994, 1999, 2002, 2006, 2007, 2015 онуудад ихэнх нутгаар уур амьсгалын дунджаас 1-7 градусаар дулаан байж, өдөртөө Увс, Завхан, Баянхонгорын хойд хэсгээр 9-14 градус хүйтэн, Алтайн өвөр говь, говийн нутгийн өмнөд,  Архангай, Өвөрхангайн өмнөд хэсгээр 3-8 градус, бусад нутгаар 1 градус хүйтнээс 5 градус хүрч дулаарч байжээ.

Энэ сард уур амьсгалын дунджаар Ховдын өмнөд, Увс, Завхан, Булганы хойд, Хөвсгөлийн баруун хэсэг, Сэлэнгийн ихэнх нутгаар 2-4 мм, бусад нутгаар 2 мм хүртэл цас ордог /2 дугаар зураг/ боловч 1980, 1982, 1993, 1995, 1999, 2006 онуудад ихэнх нутгаар, 1984, 1992, 2009 онуудад нутгийн баруун хагаст тун бага цас орсон бол 1987, 2002 онд төв, говь, зүүн зүгийн нутгаар, 1990 онд говь, зүүн зүгийн нутгаар, 2001, 2003, 2005, 2007 онд баруун, төв, зүүн зүгийн нутгаар, 2010 онд ихэнх нутгаар, 2011 онд баруун, төв, говийн нутгаар уур амьсгалын дунджаас 1-4 дахин их цас оржээ. Уур амьсгалын дундаж байдлаар говийн нутгаар 1-4 см, баруун ба төвийн нутгийн хойд хэсгээр 10-15 см, бусад нутгаар 4-9 см зузаан цас тогтдог боловч цас их орсон жилүүдэд цасны дундаж зузаан 40-60 см-т хүрч мал өвөлжилтийн байдал онцгой хүндэрч байжээ.

Салхи 15 м/с-ээс хүчтэй болох тохиолдол жил бүр 1-3 удаа ажиглагддаг. Сүүлийн жилүүдэд ажиглагдсан салхины үнэмлэхүй их хурд 1990, 1994, 1996 онуудад Ховд, Говь-Алтай, Өмнөговь, Төв, Дундговийн нутгаар 20-28 м/с хүрч хүчтэй цасан шуурга шуурч байжээ.

ЦАГ АГААРЫН УРЬДЧИЛСАН МЭДЭЭ

Бaруун аймгуудын нутаг.  Агаарын температур нь Увсын зүүн, Завханы ихэнх нутгаар ОЖД-с 1.0-1.5 градусаар хүйтэн, бусад нутгаар дунджийн орчим байна /3 дугаар зураг/.

Нэгдүгээр арав хоногийн эхээр хүйтний эрч суларч Увс, Завханы хойд хэсгээр шөнөдөө 31-36 градус, өдөртөө 18-23 градус хүйтэн, Говь-Алтай, Баянхонгорын өмнөд хэсгээр шөнөдөө 14-19 градус, өдөртөө 4-9 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 22-27 градус, өдөртөө 11-16 градус хүйтэн байна. Гуравдугаар арав хоногийн сүүлийн хагаст ихэнх нутгаар хүйтний эрч бага зэрэг чангарч Увс нуурын хотгор, Идэр, Тэс, Хүрэнбэлчирийн  хөндий, Завхан голын эхээр шөнөдөө 36-41 градус, өдөртөө 28-33 градус хүйтэн, Алтайн өвөр говиор шөнөдөө 22-27 градус, өдөртөө 12-17 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 28-33 градус, өдөртөө 19-24 градус хүйтэн байна. Бусад хугацаанд Увс нуурын хотгор, Идэр, Тэс, Хүрэнбэлчирийн хөндий, Завхан голын эхээр шөнөдөө 33-38 градус, өдөртөө 22-27 градус хүйтэн, Алтайн өвөр говиор шөнөдөө 19-24 градус, шөнөдөө 8-13 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 24-29 градус, өдөртөө 15-20 градус хүйтэн байна.

  Энэ сард орох цасны хэмжээ нь Баян-Өлгийн ихэнх нутаг, Ховдын өмнөд хэсгээр, Завханы зүүн хэсгээр ОЖД-с ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим байх төлөвтэй /4 дүгээр зураг/.

            Нэг дүгээр арав хоногийн сүүлч, хоёр болон гуравдугаар арав хоногийн дунд үер зарим газраар цас орж, цасан болон шороон шуурга шуурна. Энэ үеэр салхи зарим газраар 12-14 м/с, зарим үед Алтайн уулархаг нутгаар түр зуур 18-20 м/с хүртэл ширүүсэх төлөвтэй.

Төвийн аймгуудын нутаг. Агаарын температур нь Өвөрхангайн өмнөд хэсгээр ОЖД-н орчим, бусад нутгаар дунджаас хүйтэн байх төлөвтэй /3 дугаар зураг/.

Нэгдүгээр арав хоногийн эхээр хүйтний эрч бага зэрэг суларч  Дархадын хотгороор шөнөдөө 28-33 градус, өдөртөө 18-23 градус, Орхон, Сэлэнгэ, Хараа, Ерөө, Туул, Тэрэлж голын хөндийгөөр шөнөдөө 25-30 градус, өдөртөө 14-19 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 20-25 градус, өдөртөө 10-15 градус хүйтэн байна. Харин гуравдугаар арав хоногийн дунд үеэс хүйтний эрч чангарч Дархадын хотгор, Орхон-Сэлэнгэ, Хараа, Ерөө, Туул голын хөндийгөөр шөнөдөө 37-42 градус, өдөртөө 25-30 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 26-31 градус, өдөртөө 16-21 градус хүйтэн байна. Бусад хугацаанд Дархадын хотгороор шөнөдөө 33-38 градус, өдөртөө 22-27 градус хүйтэн, Орхон-Сэлэнгэ, Хараа, Ерөө, Хэрлэн, Туул голын хөндийгөөр шөнөдөө 28-33 градус, өдөртөө 17-22 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 22-27 градус, өдөртөө 13-18 градус хүйтэн байна.

                Энэ сард орох цасны хэмжээ нь Өвөрхангайн өмнөд хэсгээр ОЖД-н орчим, бусад нутгаар дунджаас ахиу байх төлөвтэй/4 дүгээр зураг/.

            Нэг дүгээр арав хоногийн сүүлч нутгийн зарим газраар, хоёр болон гуравдугаар арав хоногийн дунд үер ихэнх нутгаар цас орж, цасан шуурга шуурна. Энэ үеэр салхи зарим газраар 12-14 м/с, зарим үед зарим газраар түр зуур 16-18 м/с хүртэл ширүүсэх төлөвтэй.

Зүүн аймгуудын нутаг. Агаарын температур нь Сүхбаатар аймгийн өмнөд хэсгээр ОЖД-н орчим, бусад нутгаар дунджаас хүйтэн байх төлөвтэй. /3 дугаар зураг/.

Нэгдүгээр арав хоногийн эхээр суларч Хэрлэн, Халх голын саваар шөнөдөө 25-30 градус, өдөртөө 11-16 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 19-24 градус, өдөртөө 8-13 градус хүйтэн байна. Харин гуравдугаар арав хоногийн сүүлийн хагаст хүйтний эрч чангарч Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр шөнөдөө 29-34 градус, өдөртөө 18-23 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 25-30 градус, өдөртөө 15-20 градус хүйтэн байна. Бусад хугацаанд Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр шөнөдөө 26-31 градус, өдөртөө 15-20 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 22-27 градус, өдөртөө 10-15 градус хүйтэн байна.

Энэ сард Сүхбаатарын ихэнх нутаг, Хэнтийн өмнөд хэсгээр, ОЖД-н орчим, бусад нутгаар дунджийн орчим цас орох төлөвтэй/4 дүгээр зураг/.

Говийн аймгуудын нутаг. Агаарын температур нь ихэнх нутгаар ОЖД-н орчим байх төлөвтэй. /3 дугаар зураг/.

Нэгдүгээр арав хоногийн эхний хагаст нутгийн хойд хэсгээр шөнөдөө 19-24 градус, өдөртөө 5-10 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 15-20 градус, өдөртөө 2-7 градус хүйтэн байна. Харин  гуравдугаар арав хоногийн сүүлийн хагаст хүйтний эрч бага зэрэг чангарч Дундговийн нутгаар шөнөдөө 26-31 градус, өдөртөө 15-20 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 22-27 градус, өдөртөө 12-17 градус хүйтэн байна. Бусад хугацаанд Дундговийн ихэнх нутгаар шөнөдөө 22-27 градус, өдөртөө 11-16 градус хүйтэн, бусад нутгаар шөнөдөө 18-23 градус, өдөртөө 7-12 градус хүйтэн байна.

Энэ сард нийт нутгаар дунджийн орчим цас орох төлөвтэй/4 дүгээр зураг/.

            Нэгдүгээр арав хоногийн сүүлээр нутгийн зарим газраар цас орж, цасан шуурга шуурах төлөвтэй. Салхи нэгдүгээр арав хоногийн сүүлч хоёрдугаар дунд, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд үеэр зарим газраар 12-14 м/с, зарим үед Арц Богдын өвөр хоолойгоор түр зуур 20-24 м/с хүртэл ширүүсэх төлөвтэй.

“МОНГОЛЫН ЗАЛУУ ЭРДЭМТЭН СУДЛААЧДЫН ҮНДЭСНИЙ VI ЧУУЛГАН”

2019 оны 12 дугаар сарын 12-н өдөр “МОНГОЛЫН ЗАЛУУ ЭРДЭМТЭН СУДЛААЧДЫН ҮНДЭСНИЙ VI ЧУУЛГАН” Новотел зочид буудалд болж өнгөрлөө. Энэхүү чуулганд шинжлэх ухааны төрөл бүрийн салбараас 300 гаруй төлөөлөгч оролцож, “Шинжлэх ухааны мэдлэг, мэдээлэл, туршлага нь бүх нийтэд хүртээмжтэй, түүний ашиг тусыг оролцогч тал бүр хүртэж байх ёстой. Дэвшилтэт шинжлэх ухааныг (advancing science) хөгжүүлэх замаар нийгэмд шинжлэх ухаанч боловсрол (scientific education), чадавхыг хөгжүүлэн (capacity development) улмаар тогтвортой (sustainability), хүртээмжтэй (inclusive) хөгжлийг бий болгох” зорилгоор дараах үндсэн 4 чиглэлээр салбар хуралдаан боллоо.

Салбар хуралдааны чиглэл:
  1. Монгол улсын Шинжлэх ухааны тогтолцооны хувьсал (Evolution of the Science system)
  2. Дижитал хувьсгал (digital revelation) ба и-шинжлэх ухаан (e-science)
  3. Бүтээлч харилцаа (creative communication) ба Төр - Шинжлэх ухаан - Хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагаа (GSPP)
  4. Тогтвортой хөгжил (SDG) ба Шинжлэх ухаанд суурилсан бодлого, шийдвэр
Зургийн тайлбар: Зүүн гар талаас ЦУОШГ М.Батжаргал, ШУА-н Газарзүй, Геоэкологийн хүрээлэнгийн Цэвдэг судлалын секторын эрхлэгч доктор А.Дашцэрэн, НЦУТ ерөнхий технологич инженер Б.Сүхбаатар

“МУИС-ийн нэрэмжит тэтгэлэг”-т шалгарлаа

“МУИС-ийн нэрэмжит тэтгэлэг”-т шалгарлаа

Нислэгийн цаг уурын өртөөний инженер Х.Агиймаа МУИС-н ахисан түвшний суралцагчдад зориулсан “МУИС-ийн нэрэмжит тэтгэлэг-2020” тэтгэлэгт шалгарлаа. МУИС-ийн нэрэмжит тэтгэлэг нь тус их сургуульд суралцаж буй суралцагчдын сурч боловсрох, өөрийгөө хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх, амжилттай суралцаж буй шилдэг оюутныг урамшуулах, зарим мэргэжлээр элсэгчдийг дэмжих зорилготой. МУИС-ийн захирлын А/509 тоот тушаалаар томилогдсон МУИС-ийн бүх бүрэлдэхүүн сургуулийн профессор багш нарын төлөөлөл оролцсон ажлын хэсэг хуралдаж, тэтгэлэгт хамрагдах хүсэлт гаргасан суралцагчдын материалтай танилцан, тэтгэлгийн зорилго, шаардлагын дагуу 10 суралцагчийг шалгаруулснаас Нислэгийн цаг уурын өртөөний инженер Х.Агиймаа шалгарчээ. Ажил, сурлагын өндөр амжилт хүсье.

Мэргэшлийн зэргийн шалгалтад хамрагдав

Мэргэшлийн зэргийн шалгалтад хамрагдав

Байгаль орчны сайд, Хүн амын бодлого Хөдөлмөрийн сайд, Сангийн сайдын 1996 оны 22/38/68 дугаар хамтарсан тушаалаар батлагдсан “Ус цаг уур, орчны хяналт шинжилгээний салбарын инженер, техникчдэд мэргэшлийн зэрэг, ур чадварын нэмэгдэл олгох журам”-ын шалгуур үзүүлэлтийг хангаж, тус төвийн Ерөнхий технологич инженер Б.Сүхбаатар, ахлах синоптик инженер Б.Солонго, Л.Одгариг нар синоптик инженерийн мэргэшлийн 2 дугаар зэрэг, Чанарын менежерийн албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Д.Ганбат, Дотоод хяналт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Н.Басбиш, ахлах синоптик инженер Ц.Бадамханд, Г.Ганболд, Г.Буяндэлгэр, Б.Батцэцэг, синоптик инженер Ц.Баярмаа, төсөл хөтөлбөр, судалгааны ахлах инженер Н.Энхдалай нар мэргэшлийн 3 дугаар зэргийн болзол хангалаа. Нийт инженерүүддээ ажлын амжилт хүсье.

Үндэсний чанарын чуулган 2019 зохион байгуулагдлаа

Үндэсний чанарын чуулган 2019 зохион байгуулагдлаа

Монгол улсын шадар сайдын ивээл дор Дэлхийн чанарын өдрийг тохиолдуулан Үндэсний чанарын чуулган 2019 оны 11 сарын 15-нд амжилттай зохион байгуулагдлаа. Үндэсний чанарын чуулганд Чанарын менежер Д.Ганбат, төсөл хөтөлбөр судалгааны ахлах инженер Н.Энхдалай нар оролцлоо.